کمبود دارو دیگر فقط درباره داروهای خاص یا نمونه‌های خارجی مطرح نیست. گزارش‌های میدانی از تعدادی از داروخانه‌های تهران نشان می‌دهد حتی تهیه استامینوفن کدئین که یکی از داروهای شناخته‌شده و پرمصرف است نیز برای برخی بیماران دشوار شده است؛ به‌طوری که مراجعه‌کنندگان برای تهیه این دارو ممکن است مجبور شوند چند داروخانه را جست‌وجو کنند.
به گزارش اینتومان به نقل از خبرآنلاین، بررسی وضعیت تعدادی از داروخانه‌ها در خیابان‌های ولی‌عصر، میرزای شیرازی، سنایی و محدوده میدان جهاد تهران نشان می‌دهد پاسخ مشترک بسیاری از مسئولان داروخانه‌ها درباره موجودی استامینوفن کدئین «نداریم» یا «محدود توزیع می‌شود» است.
یکی از سرپرستان داروخانه‌ای در خیابان سنایی می‌گوید تنها دو بسته از این دارو به داروخانه آنها تحویل داده می‌شود. مسئول یک داروخانه دیگر در حوالی میدان جهاد نیز از شرایطی می‌گوید که برای تهیه استامینوفن کدئین، داروخانه باید به صورت سبدی خرید کند؛ یعنی در کنار این دارو، محصولات دیگری نیز خریداری شود تا امکان دریافت چند بسته استامینوفن کدئین وجود داشته باشد.
استامینوفن کدئین چرا کمیاب شده است؟
هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، با تأیید محدود شدن دسترسی به استامینوفن کدئین، کاهش دسترسی به مواد اولیه را یکی از عوامل این وضعیت عنوان کرده است.
به گفته او، بخشی از مواد مورد نیاز برای تولید این دارو از مواد مخدر کشف‌شده در داخل کشور تأمین می‌شد. با کاهش میزان کشت مواد مخدر در افغانستان، میزان کشفیات در ایران نیز کاهش یافته و در نتیجه دسترسی به این بخش از مواد اولیه مورد نیاز تولید استامینوفن کدئین کمتر شده است.
بر اساس توضیحات احمدی، همین مسئله باعث شده توزیع استامینوفن کدئین در داروخانه‌ها محدود و سهمیه‌ای شود.
پیدا کردن استامینوفن کدئین برای بیماران سخت‌تر شده است
استامینوفن کدئین به دلیل وجود کدئین، از گذشته برای عرضه در داروخانه‌ها مشمول محدودیت‌های نسخه‌ای بوده است. با این حال، فراوانی این دارو باعث شده بود در عمل بسیاری از افراد آن را به‌راحتی از داروخانه‌ها تهیه کنند.
اکنون شرایط گزارش‌شده در برخی داروخانه‌ها متفاوت است. حتی بیمارانی که نسخه معتبر دارند نیز ممکن است داروی مورد نیاز خود را در نخستین داروخانه پیدا نکنند.
یکی از مدیران داروخانه‌ای در خیابان میرزای شیرازی می‌گوید افرادی که نسخه دارند، در داروخانه‌های بزرگ‌تر و شناخته‌شده شانس بیشتری برای پیدا کردن استامینوفن کدئین دارند. به این ترتیب، دسترسی به دارویی که پیش‌تر در بسیاری از داروخانه‌ها به‌سادگی پیدا می‌شد، برای برخی مراجعه‌کنندگان به جست‌وجویی چندمرحله‌ای تبدیل شده است.
فقط مواد اولیه داخلی مطرح نیست؛ مشکل تأمین از خارج هم وجود دارد
تأمین مواد اولیه دارو در ایران تنها به منابع داخلی محدود نمی‌شود و بخشی از مواد اولیه از خارج کشور تهیه می‌شود. احمدی معتقد است محدودیت‌های ایجادشده در مسیرهای حمل‌ونقل و انتقال ارز نیز تأمین مواد اولیه را دشوارتر کرده است.
او با اشاره به شرایط موجود می‌گوید مسیرهای زمینی، هوایی و دریایی با محدودیت مواجه شده‌اند و همزمان انتقال ارز نیز با مشکل روبه‌رو است. به گفته او، در شرایط عادی، در صورت کاهش یک منبع داخلی می‌توانستند مواد اولیه مورد نیاز را از کشورهای دیگر تهیه کنند، حتی اگر این کار هزینه بیشتری داشته باشد، اما شرایط فعلی امکان چنین جایگزینی را دشوار کرده است.
احمدی همچنین به محدودیت‌های بانکی و دشواری انتقال ارز اشاره کرده و معتقد است مجموعه این عوامل بر روند تأمین مواد اولیه دارویی اثر گذاشته است.
توصیه به مدیریت مصرف دارو در شرایط کمبود
سخنگوی انجمن داروسازان ایران با اشاره به شرایط فعلی، بر ضرورت مدیریت مصرف دارو تأکید کرده است. بر اساس توضیحات او، در شرایطی که تأمین مواد اولیه و انتقال آنها با محدودیت مواجه است، نمی‌توان انتظار داشت تولید و توزیع دارو مانند شرایط عادی بدون محدودیت انجام شود.
کمبود گزارش‌شده استامینوفن کدئین در برخی داروخانه‌ها در حالی رخ داده که این دارو از اقلام شناخته‌شده و پرمصرف محسوب می‌شود. با این حال، میزان و گستره این کمبود در سطح کل کشور نیازمند آمار رسمی و داده‌های جامع‌تر از شبکه توزیع دارو است و نمی‌توان بر اساس وضعیت چند داروخانه، درباره موجودی تمام داروخانه‌های کشور حکم کلی صادر کرد.
در شرایط فعلی، بیماران نیز نباید برای پیدا کردن دارو، نسخه یا مقدار مصرف آن را خودسرانه تغییر دهند. تهیه داروی جایگزین یا تغییر مقدار مصرف باید با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.
