شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، روز چهارشنبه وارد مریلند می‌شود و با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دیدار خواهد کرد؛ دیداری که در شرایطی انجام می‌شود که روابط دو کشور همچنان تحت تأثیر اختلافات تجاری، محدودیت‌های فناوری و تنش‌های ژئوپلیتیکی قرار دارد.
به گزارش اینتومان، این دومین دیدار حضوری شی جین‌پینگ و دونالد ترامپ در سال جاری است. در نشست قبلی که در ماه مه در پکن برگزار شد، دو طرف درباره ایجاد «ثبات راهبردی» میان دو قدرت اقتصادی جهان صحبت کردند، اما نتیجه ملموسی از آن به دست نیامد و اختلافات بر سر تجارت، کنترل صادرات و مسائل ژئوپلیتیکی همچنان پابرجا ماند.
به گزارش گاردین، با وجود فضای نسبتاً دوستانه‌ای که در ماه مه شکل گرفت، انتظار چندانی برای دستیابی به توافق‌های بزرگ در دیدار این هفته وجود ندارد. بانی گلیزر، مدیرعامل بخش مطالعات آسیا در اندیشکده «صندوق مارشال آلمان»، با اشاره به پایین بودن انتظارات گفت: «انتظارات بسیار پایین است. هیچ‌کس از واژه دستاوردهای ملموس استفاده نمی‌کند.»
با این حال، یکی از حوزه‌هایی که ممکن است ترامپ و شی درباره آن به نوعی توافق برسند، ایمنی هوش مصنوعی است. شماری از مدیران بزرگ فناوری، از جمله جف بزوس از آمازون، ساندار پیچای از آلفابت، سم آلتمن از اوپن‌ای‌آی، تیم کوک از اپل، ایلان ماسک از تسلا، مارک زاکربرگ از متا و جنسن هوانگ از انویدیا، بنا بر گزارش‌ها در ضیافت شام رسمی کاخ سفید با حضور رئیس‌جمهور چین شرکت خواهند کرد.
رقابت هوش مصنوعی؛ «هرکس پیروز شود، پیروز میدان است»
در هفته‌های اخیر، نگرانی‌ها در آمریکا درباره سرعت پیشرفت هوش مصنوعی افزایش یافته است. هم‌زمان، واشنگتن بر حفظ برتری خود در فناوری‌های پیشرفته هوش مصنوعی در برابر چین تأکید دارد و ترامپ نیز با درخواست‌ها برای کاهش سرعت توسعه این فناوری مخالفت کرده است.
ترامپ اخیراً گفته است: «ما در هوش مصنوعی از چین جلوتر هستیم. و صادقانه بگویم، می‌خواهم همین‌طور بماند، چون هرکس در هوش مصنوعی پیروز شود، پیروز است.»
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز یکشنبه پس از مذاکرات با هه لیفنگ، معاون نخست‌وزیر چین، پیشنهاد ایجاد سازوکاری برای ایمنی هوش مصنوعی میان واشنگتن و پکن را مطرح کرد. با این حال، به نظر می‌رسد این پیشنهاد هنوز فاصله زیادی با یک توافق جامع در زمینه ایمنی هوش مصنوعی دارد.
روزنامه «پیپلز دیلی»، ارگان رسمی حزب کمونیست چین، نیز روز سه‌شنبه در صفحه نخست خود نوشت که آمریکا و چین باید «هوش مصنوعی را به جبهه‌ای جدید برای همکاری چین و آمریکا تبدیل کنند» و از سازوکار گفت‌وگوی بین دولتی درباره هوش مصنوعی استفاده کنند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، نیز از دو کشور خواسته است گفت‌وگویی درباره هوش مصنوعی ایجاد کنند که مشابه ارتباط میان آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی در دوران جنگ سرد باشد.
او گفت: «دولت‌هایی که بیشترین توانمندی را در حوزه هوش مصنوعی دارند، بیشترین مسئولیت را در قبال بشریت برای ایجاد کانال‌های گفت‌وگو، شفافیت، اعتماد و همکاری بر عهده دارند.»
با این حال، چین با ارزیابی آمریکا درباره تهدیدهای ناشی از پیشرفت هوش مصنوعی این کشور موافق نیست. وزارت خارجه چین در واکنش به مقاله داریو آمودی، مدیرعامل شرکت آنتروپیک، که خواستار جلوگیری واشنگتن از پیشرفت پکن شده بود، اعلام کرد که «هراس‌افکنی، تقابل و رقابت خصمانه تنها روند حکمرانی جهانی هوش مصنوعی را مختل خواهد کرد.»
چین در سال‌های اخیر اقداماتی برای الزام به برچسب‌گذاری محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی انجام داده و محدودیت‌هایی نیز برای استفاده کودکان از همراهان هوش مصنوعی وضع کرده است. همچنین محدودیت‌هایی بر محتوایی که چت‌بات‌ها می‌توانند تولید کنند اعمال کرده است.
از سوی دیگر، پکن بیش از آنکه صرفاً نگران خطرات ایمنی هوش مصنوعی باشد، ممکن است محدودیت‌های آمریکا علیه رشد فناوری چین را تهدیدی مستقیم بداند. واشنگتن سال‌هاست دسترسی چین به پیشرفته‌ترین نیمه‌رساناهای مورد نیاز برای توسعه هوش مصنوعی را محدود کرده و امسال نیز فروش ربات‌های انسان‌نمای چینی در آمریکا ممنوع شده است.
آماندا شیائو، مدیر بخش چین در گروه اوراسیا، معتقد است چین لزوماً تهدید هوش مصنوعی را مانند آمریکا نمی‌بیند. او گفت بی‌اعتمادی گسترده‌ای میان دو طرف وجود دارد و چینی‌ها تمایل دارند درخواست‌های آمریکا برای وضع استانداردهای ایمنی یا درخواست شرکت‌های فناوری برای کند کردن توسعه فناوری‌های پیشرفته را تلاشی برای محدود کردن پیشرفت چین بدانند.
اختلافات تجاری همچنان پابرجاست
موضوع مهم دیگر در دستور کار دیدار ترامپ و شی، تجارت خواهد بود.
واشنگتن و پکن سال گذشته در نشستی در کره جنوبی به یک آتش‌بس موقت در جنگ تجاری دست یافتند. این توافق شامل توقف موقت افزایش تعرفه‌ها و همچنین موافقت چین با کاهش محدودیت‌های صادرات عناصر نادر خاکی بود، اما اعتبار آن در ماه نوامبر به پایان می‌رسد.
چین به دنبال تعهدی بلندمدت برای حذف تعرفه‌هاست؛ تعرفه‌هایی که برای اقتصاد صادرات‌محور این کشور تهدید محسوب می‌شوند. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که آمریکا تمایلی ندارد توافقی را بپذیرد که اهرم فشار واشنگتن در مذاکرات آینده با پکن را کاهش دهد.
گلیزر در این‌باره گفت: «طرف آمریکایی این موضوع را اهرمی برای اعمال فشار بر چین و تضمین دریافت عناصر نادر خاکی و آهن‌رباهایی می‌بیند که شرکت‌های آمریکایی به آنها نیاز دارند.»
از سوی دیگر، ممکن است چین نیز احساس نکند برای مذاکره تحت فشار است. با وجود جنگ تجاری، صادرات چین افزایش یافته و این کشور برای دومین سال متوالی در مسیر ثبت مازاد تجاری یک تریلیون دلاری قرار دارد.
تایوان؛ یک کارت مذاکره در روابط واشنگتن و پکن
یکی از موضوعاتی که از زمان دیدار ماه مه تغییر کرده، مسئله تایوان است.
پس از نشست پکن، شی جین‌پینگ توانست امتیاز مهمی از ترامپ بگیرد و رئیس‌جمهور آمریکا با توقف یک بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری برای تایوان موافقت کرد. روسای جمهور آمریکا به‌طور سنتی موضوع فروش سلاح به تایوان را که چین آن را بخشی از قلمرو خود می‌داند، از روابط گسترده‌تر واشنگتن و پکن جدا نگه داشته بودند.
اما ترامپ فروش احتمالی تسلیحات در آینده به تایوان را یک «کارت بسیار خوب برای مذاکره» توصیف کرده است.
گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که آمریکا در حال بررسی به تعویق انداختن فروش‌های بیشتر تسلیحاتی به تایوان تا پس از نشست‌های سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه و گروه ۲۰ در اواخر سال جاری است؛ نشست‌هایی که انتظار می‌رود ترامپ و شی بار دیگر در آنها دیدار کنند.
روزنامه «پیپلز دیلی» روز سه‌شنبه نوشت که روابط باثبات چین و آمریکا می‌تواند «صلح، رفاه و پیشرفت بیشتری برای جهان» به همراه داشته باشد.
با این حال، اسکات کندی، مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، تأکید کرده است که روابط دو کشور را نباید یک اتحاد دوجانبه میان دو قدرت مسلط جهان دانست.
او در تحلیلی نوشت که دو کشور در حال یافتن راه‌هایی برای مدیریت روابط دوجانبه هستند، اما «به هیچ وجه به‌عنوان سرپرستان مشترک نظم بین‌المللی با یکدیگر همکاری نمی‌کنند.»
ایران و اوکراین؛ دو پرونده دیگر در روابط آمریکا و چین
چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران و یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری این کشور است.
پس از آنکه ترامپ در ماه فوریه حملاتی را علیه ایران آغاز کرد، گزارش‌ها حاکی از آن بود که چین در پشت صحنه تهران را برای بازگشت به میز مذاکره تحت فشار قرار داده است. همچنین واردات نفت چین از ایران در شش ماه نخست جنگ نزدیک به یک‌چهارم کاهش یافت؛ اقدامی که به محدود کردن فشارهای تورمی در بازار جهانی کمک کرد.
دا وی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه تسینگ‌هوا، در مقاله‌ای اخیر نوشت این رفتار نشان‌دهنده «چین با اعتمادبه‌نفس بیشتر» بود؛ کشوری که به گفته او «از مشکلاتی که آمریکا در جنگ با ایران با آن مواجه بود، سوءاستفاده نکرد.»
با این حال، پکن در دیگر ابعاد بحران خاورمیانه اقدام چندانی برای حل آن انجام نداده است؛ بحرانی که چین آن را تا حد زیادی نتیجه سیاست‌های ترامپ می‌داند.
بسنت ماه گذشته از آغاز چیزی که آن را «روز دی اقتصادی» علیه ایران و حامیان این کشور نامید، خبر داد. وزیر خزانه‌داری آمریکا پس از آن مدعی شد که با مقام‌های چینی «گفت‌وگوهای بسیار خوبی در پشت درهای بسته» درباره پایان دادن به روابط اقتصادی چین با ایران داشته است.
در مورد اوکراین نیز موضع چین همچنان به حمایت از مسکو نزدیک است. پکن از زمان آغاز حمله گسترده روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، از روابط خود با مسکو حمایت کرده است.
علی واین، مشاور ارشد پژوهشی و حمایتی در حوزه آمریکا و چین در گروه بحران بین‌المللی، گفت تضاد میان آمریکا و چین در واشنگتن حتی بیشتر از نشست ماه مه در پکن به چشم خواهد آمد.
به گفته او، آمریکا بار دیگر درگیر خاورمیانه و تحت فشار ناشی از روابط دیرینه خود با متحدانش است، در حالی که چین تلاش می‌کند خود را به‌عنوان نیرویی برای ایجاد ثبات و مدافع اصلی نظم جهانی چندقطبی معرفی کند.
فضای مثبت، جاه‌طلبی محدود
ترکیب نبود پیشرفت در مسائل دشوار ژئوپلیتیکی و تأکید چین بر حفظ «ثبات راهبردی» باعث شده است انتظار چندانی برای دستیابی به توافق‌های بزرگ در نشست این هفته وجود نداشته باشد.
آماندا شیائو درباره این دیدار گفت: «این هم یک نشست دیگر خواهد بود که فضای مثبت زیادی دارد، اما از نظر محتوای واقعی، جاه‌طلبی نسبتاً محدودی خواهد داشت.»
در واشنگتن، دموکرات‌ها از ترامپ خواسته‌اند نگرانی‌های آمریکا درباره رفتار چین با زندانیان سیاسی را مطرح کند، اما هم‌زمان برخی از آنها هشدار داده‌اند که ترامپ ممکن است امتیازات بیش از حدی به شی جین‌پینگ بدهد.
تمی داک‌ورث، سناتور دموکرات، روز سه‌شنبه در نشستی در مرکز پیشرفت آمریکا گفت ترامپ در دستیابی به توافق‌هایی با جمهوری خلق چین که پکن واقعاً به آنها عمل کند، عملکرد خوبی نداشته است.
او با اشاره به نتایج نشست قبلی دو کشور گفت چین در آن زمان وعده خرید ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ و ۱۷ میلیارد دلار محصولات کشاورزی را داده بود، اما به گفته داک‌ورث، هیچ‌یک از این وعده‌ها محقق نشده است.
داک‌ورث همچنین گفت ترامپ با ورود به مذاکرات درباره فروش تسلیحات به تایوان با شی جین‌پینگ، از موضع سنتی آمریکا درباره تایوان فاصله گرفته است.
او افزود: «نگرانم که این بار نیز همین اتفاق تکرار شود و رئیس‌جمهور ترامپ زمان زیادی را صرف نزدیک شدن به شی جین‌پینگ کند.»
به این ترتیب، دیدار ترامپ و شی جین‌پینگ در حالی برگزار می‌شود که دو کشور درباره هوش مصنوعی، تجارت، تایوان و مسائل ژئوپلیتیکی همچنان اختلافات عمیقی دارند. هوش مصنوعی می‌تواند یکی از معدود حوزه‌های ایجاد گفت‌وگو میان واشنگتن و پکن باشد، اما بی‌اعتمادی متقابل و رقابت بر سر فناوری‌های راهبردی همچنان مانعی جدی بر سر راه همکاری گسترده‌تر دو کشور است.
