جنگ ایران که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ابتدا مدت آن را چهار تا پنج هفته پیشبینی کرده بود، اکنون وارد ششمین ماه شده است.
به گزارش اینتومان، با این حال، بازارهای مالی برخلاف پیشبینیهای اولیه همچنان مقاومت کردهاند و بستهماندن طولانیمدت تنگه هرمز تاکنون به جهش انفجاری قیمت نفت منجر نشده است.
بازار نفت در برابر بحران تنگه هرمز مقاومت کرده است
به گزارش رویترز، تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان، از ۲۸ فوریه بخش زیادی از زمان عملا بسته بوده است. پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۰ درصد از انرژی مورد استفاده در جهان از این مسیر عبور میکرد.
هنوز مشخص نیست در شرایط فعلی چه میزان نفت از تنگه هرمز عبور میکند. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، هفته گذشته اعلام کرد روزانه بیش از ۸ میلیون بشکه نفت از منطقه خلیج فارس خارج میشود، اما دادههای رصد حملونقل دریایی رقم نزدیک به ۵ میلیون بشکه در روز را نشان میدهد.
کاهش واردات نفت خام آسیا در ماه اوت نیز نشان میدهد رقم واقعی احتمالا به برآورد دوم نزدیکتر است. آنچه مشخص است اینکه حجم انتقال نفت از تنگه هرمز همچنان فاصله زیادی با سطح پیش از آغاز جنگ دارد.
با این حال، قیمت نفت برنت اکنون کمتر از ۹۰ دلار به ازای هر بشکه معامله میشود. این رقم بالاتر از سطح پیش از جنگ است، اما فاصله زیادی با قیمتهای سهرقمی دارد که بسیاری از تحلیلگران در صورت ادامه بستهبودن تنگه هرمز در پایان تابستان انتظار داشتند.
مشکل اصلی اقتصاد جهان نفت خام نیست
با وجود آرامتر ماندن قیمت نفت خام، نگرانی اصلی بازار انرژی در حال حاضر بیشتر به فرآوردههای نفتی مربوط میشود.
حاشیه سود پالایش دیزل در اروپا به نزدیکی رکوردهای تاریخی رسیده است و قیمت فرآوردههای نفتی و گاز نیز نشانههایی از تداوم محدودیت عرضه در بازار انرژی تا سال آینده نشان میدهند.
به همین دلیل، کاهش قیمت نفت خام لزوما به معنای پایان بحران انرژی نیست. کمبود ظرفیت پالایش و محدودیت عرضه سوختهای نهایی میتواند فشار بیشتری بر مصرفکنندگان و اقتصاد جهانی وارد کند.
تلاشهای دیپلماتیک برای بازگشایی تنگه هرمز
قیمت نفت در ابتدای هفته جاری پس از انتشار برخی نشانههای مثبت دیپلماتیک در خاورمیانه کاهش یافت.
اگرچه مذاکرات مستقیم میان واشنگتن و تهران همچنان متوقف مانده، ایران و عمان اعلام کردهاند در حال نهایی کردن جزئیات توافقی درباره نحوه کنترل و عبورومرور از تنگه هرمز هستند.
قطر نیز روز پنجشنبه با مقامهای ارشد ایران در تهران دیدار کرد تا درباره شرایط عادیسازی عبور کشتیها از این آبراه مهم گفتوگو کند.
این تحولات پس از اقدام اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، برای اعمال فشار اقتصادی بیشتر بر ایران رخ داده است.
تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران
بسنت روز دوشنبه از آنچه «روز دی اقتصادی» خوانده شد، خبر داد و وعده داده بود آمریکا سختترین تحریمهای تاریخ خود را اعلام خواهد کرد.
پیش از اعلام تحریمها، نگرانیهایی درباره هدف قرار گرفتن بانکهای چینی وجود داشت، اما در نهایت بیشتر تحریمهای اعلامشده علیه نهادهای ایرانی اعمال شد. واشنگتن همچنین تهدید کرد کشورهایی را که روابط خود با تهران را بهطور کامل قطع نکنند، با تحریمهای ثانویه مواجه خواهد کرد.
اگرچه این اقدام به اندازه عملیات نظامی گستردهای مانند حمله نرماندی نبود، اما تغییر رویکرد آمریکا به سمت تشدید جنگ اقتصادی ممکن است بر محاسبات ایران اثر گذاشته باشد؛ تلاشهای دیپلماتیک اخیر تهران نیز میتواند نشانهای از همین تغییر شرایط باشد.
در حال حاضر، جنگ طولانی ایران و آمریکا بیشتر شبیه یک «جنگ سنگری» شده است؛ تغییرات محدود در مواضع دو طرف، بدون آنکه اقدام بزرگی بتواند مسیر درگیری یا بازار انرژی را بهطور اساسی تغییر دهد.
تنش تجاری ترامپ با کانادا
در جبههای دیگر، کانادا این هفته در تیررس سیاست اقتصادی دولت ترامپ قرار گرفت.
توافق تجاری آمریکا و کانادا که ترامپ پیشتر از نهاییشدن آن خبر داده بود، روز جمعه گذشته به بنبست رسید. در نتیجه، تعرفه ۵۰ درصدی آمریکا بر حدود ۲۰ میلیارد دلار از کالاهای کانادایی، از جمله چوب و محصولات لبنی، از روز شنبه اجرایی شد.
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، نیز عقبنشینی نکرد و در پاسخ اعلام کرد اتاوا تعرفههایی «دلار به دلار» علیه کالاهای آمریکایی اعمال خواهد کرد.
کاخ سفید سپس فشار را بیشتر کرد و تهدید کرد اگر توافق جدیدی میان دو کشور حاصل نشود، از ابتدای سال آینده تعرفه ۵۰ درصدی بر خودرو، کامیون و قطعات خودرو اعمال خواهد کرد.
احتمالا دو کشور پیش از اجرای این تهدید به توافق خواهند رسید، اما تشدید اختلافات میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد؛ بهویژه با توجه به اینکه کانادا دومین شریک تجاری بزرگ آمریکا است.
این تنش همچنین میتواند نشانهای منفی برای آینده توافق تجاری آمریکا، کانادا و مکزیک، موسوم به USMCA، باشد.
رشد سهام شرکتهای هوش مصنوعی در والاستریت
در بازار سهام آمریکا، رونق هوش مصنوعی روز چهارشنبه با انتشار عملکرد مالی شرکت انویدیا تقویت شد.
انویدیا که ارزش بازار آن به حدود ۵ تریلیون دلار رسیده است، توانست در گزارش مالی فصلی خود انتظارات بسیار بالای بازار را پشت سر بگذارد.
این شرکت پیشبینی کرده است درآمدش در سال مالی آینده حدود ۷۰ درصد افزایش پیدا کند؛ موضوعی که قدرت تقاضا برای تراشههای مورد استفاده در هوش مصنوعی را نشان میدهد.
سهام انویدیا روز پنجشنبه تقریبا ۹ درصد رشد کرد. این افزایش در شرایطی رخ داد که گزارشهایی درباره توافق این شرکت برای پرداخت نزدیک به ۱۳ میلیارد دلار جهت خرید پلتفرم هوش مصنوعی Hugging Face منتشر شده است.
Salesforce و CrowdStrike نیز بازار فناوری را تقویت کردند
رشد بازار سهام آمریکا تنها به شرکتهای تولیدکننده تراشه محدود نبود.
شرکت Salesforce روز چهارشنبه پیشبینی سالانه خود برای درآمد و سود را افزایش داد و همزمان یک افزونه جدید با همکاری شرکت Anthropic معرفی کرد.
شرکت امنیت سایبری CrowdStrike نیز پیشبینی درآمد سالانه خود را افزایش داد و توانست در سهماهه دوم، بالاتر از انتظارات تحلیلگران ظاهر شود.
این عملکردها به سرمایهگذاران اطمینان بیشتری درباره تداوم تقاضا برای محصولات و خدمات مرتبط با هوش مصنوعی، نرمافزار و امنیت سایبری داده است.
متا با پرداخت ۱۸ میلیارد دلار به پرونده اعتیاد کودکان به شبکههای اجتماعی پایان میدهد
شرکت متا نیز روز چهارشنبه با ایالتهای مختلف آمریکا درباره پروندههای مربوط به مسئولیت این شرکت در قبال اعتیاد کودکان به شبکههای اجتماعی به توافق رسید.
بر اساس این توافق، متا موافقت کرده است طی یک دهه آینده تا ۱۸ میلیارد دلار پرداخت کند و محدودیتهای سختگیرانهتری برای استفاده نوجوانان از فیسبوک و اینستاگرام اعمال کند.
تورم آمریکا بالاتر از انتظار باقی ماند
در آستانه برگزاری نشست سالانه بانک مرکزی آمریکا در جکسون هول، دادههای تورمی جدید خبر چندان خوشایندی برای سیاستگذاران پولی آمریکا نداشت.
شاخص قیمت هزینههای مصرف شخصی یا PCE، که معیار تورمی مورد توجه فدرال رزرو است، در ماه ژوئیه اندکی بیشتر از انتظار افزایش یافت.
تورم ماهانه در ماه ژوئیه ۰.۲ درصد افزایش پیدا کرد، در حالی که پیشبینی بازار رشد ۰.۱ درصدی بود. اگر رقم بدون گرد کردن محاسبه شود، افزایش ماهانه حدود ۰.۳ درصد خواهد بود.
تورم سالانه نیز به ۳.۷ درصد رسید که اندکی بالاتر از پیشبینیها بود.
پس از انتشار این آمار، بازده اوراق قرضه آمریکا اندکی افزایش یافت و همچنان در سطوح بالا قرار دارد. بازده اوراق ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا در محدوده ۴.۷ درصد نوسان میکند.
فدرال رزرو در شرایط دشواری قرار دارد
افزایش بازده اوراق، هفته دشواری را برای اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، رقم زده است. تلاشهای اخیر او برای کاهش هزینه استقراض دولت از طریق افزایش خرید اوراق قرضه با انتقاد استنلی دراکنمیلر، همکار سابقش، مواجه شده است.
دراکنمیلر معتقد است چنین اقداماتی میتواند به اعتبار وزارت خزانهداری آمریکا آسیب بزند.
در همین حال، کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، باید در نخستین سخنرانی مهم خود در نشست جکسون هول با دقت زیادی درباره سیاست پولی صحبت کند.
کنفرانس خبری او پس از آخرین نشست فدرال رزرو با انتقاد گسترده ناظران بازار مواجه شد. برخی تحلیلگران معتقد بودند اظهارات وارش درباره تعهد بانک مرکزی به هدف تورمی، ابهامهایی ایجاد کرده است.
وارش که علاقه چندانی به ارتباطات گسترده و مکرر ندارد، احتمالا در سخنرانی جکسون هول محتاطانه عمل خواهد کرد و بیشتر بر گروههای کاری جدیدی تمرکز میکند که برای اصلاح ساختار و عملکرد فدرال رزرو ایجاد شدهاند.
در مجموع، بازارهای جهانی در حالی به پایان تابستان نزدیک میشوند که چندین ریسک بزرگ همزمان در برابر آنها قرار گرفته است: جنگ طولانی ایران و اختلال در تنگه هرمز، افزایش فشار بر بازار فرآوردههای نفتی، تنش تجاری آمریکا و کانادا، تورم چسبنده در آمریکا و نگرانی درباره هزینه استقراض دولت.
با این حال، رشد سهام شرکتهای فناوری و تقاضای قدرتمند برای هوش مصنوعی تاکنون بخشی از این فشارها را خنثی کرده است. مسئله اصلی برای بازارها این است که آیا این تابآوری میتواند در صورت طولانیتر شدن بحران انرژی و تشدید فشارهای اقتصادی نیز ادامه پیدا کند یا نه.
